EHEC Salgınına Pahalı Çözüm

Mayıs 29, 2011
» etiketler: hastalık, salgın

Almanya, son 1 haftadır, yakın tarihinin en büyük salgını ile baş etmeye çalışıyor. Basında geniş yer bulan salgın, hala önlenebilmiş değil. Aksine hızla artıyor. Geçtiğimiz hafta, çoğu kadın olmak üzere 8 kişinin bu salgın sebebiyle öldüğü, 800′ü aşkın kişinin de enfekte olduğu bildirildi.

Araştırmacılara göre, salgının odağında patojenik bir Escherichia coli suşu bulunuyor. Salgın tüm hızıyla sürerken, araştırmacılar, yeni bir antikor-tabanlı ilacın klinik testlerine de başladı. Ne yazık ki, Eculizumab adlı bu ilaç, şimdiden Forbes tarafından “en pahalı ilaç” olarak tanımlanıyor.

EHEC, yani enterohaemorrhagic Escherichia coli adlı bakteri -Türkçe basında nedense virüs olarak geçiyor- yüzünden çıktığı tahmin edilen salgın, şimdiden 1000′e yakın kişiyi etkilemiş durumda. Bunların 300′ünde ise haemolytic uraemic syndrome (HUS) meydana geldiği belirtiliyor. Bu hastalık, ilerleyen dönemlerde kronik böbrek yetmezliğine, nörolojik komplikasyonlara hatta ölüme sebep olabiliyor. Salgına karşı verilen mücadele de, bu HUS vakalarının iyileştirilmesi üzerinden yürütülüyor.

Aslına bakılırsa, Avrupa, EHEC salgınları, ilk defa karşılaşmıyor. Daha önce ufak çaplı enfeksiyonlar sonucunda, çocukların etkilendiği ve çok nadiren ölüm gözlendiği rapor edilmiş. Ancak, 2011′in Mayıs’ında başlayan bu enfeksiyon, diğerlerinden biraz farklı. Bu salgın, çocuklardan ziyade, 1 hafta öncesine kadar hiç bir sağlık sorunu olmayan gençleri ve kadınları etkiliyor. Salgının bu şekilde bir yayılım göstermesi, epidemologları da şaşırtıyor.

Salgına Pahalı Çözüm

EHEC vakaları şu anda Danimarka, İsveç, Hollanda ve İngiltere‘de görülmekte. Bu vakaların hepsi de, kısa süre önce Kuzey Almanya’da bulunmuş insanlardan oluşuyor. Almanya’nın salgın kontrolünden sorumlu Robert Koch Institute tarafından hazırlanan rapora göre, HUS vakalarının sayısı sadece iki günde 214′ten 294′e fırlamış. Normal koşullarda, Almanya’da yılda görülen HUS vakalarının sayısı ise sadece 60.

Salgın ile mücadele etmek için Almanya, oldukça yeni bir ilacın kullanımına başlamış durumda. Eculizumab adlı bu ilaç, halihazırda paroxysmal nocturnal haemoglobinuria adlı başka bir bağışıklık hastalığının tedavisinde kullanılıyor. Bu tedavinin yıllık maliyeti ise 400.000 dolar gibi yüksek bir değerde.

Öte yandan, New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bir çalışma, bu ilacın 3 HUS vakasında da tam başarı verdiğini gösteriyor. İlacın üreticisi Alexion, bu ilacı, Almanya’ya tamamen ücretsiz olarak tedarik edeceğini belirtiyor. Ancak karşılığında, gerek tanıtım gerekse HUS tedavisi için kullanım onayını almış olacak.

Nasıl Çalışıyor?

İlacın mekanizmasından önce, hastalığın sebebine bakalım. HUS hastalığı, bağışıklık sisteminin EHEC hücrelerine verdiği aşırı tepki yüzünden gerçekleşiyor. EHEC tarafından üretilen Shiga toksin maddesi, bağışıklık sistemine bağlı olan kompleman sisteminin “aşırı” çalışmasına neden oluyor.

Kompleman sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal bir sistemdir. Bağışıklık sisteminin diğer hücreleri tarafından, “yokedilecek” şeklinde etiketlenen patojen hücreler, kompleman sistem tarafından yokedilir.

Bu kompleman sisteminin, EHEC sebebiyle aşırı çalışması, başta böbrekler olmak üzere bir çok dokuya zarar verilmesine neden oluyor. Eculizumab, işte bu kompleman sistemini hedef alıyor ve bu sistemi baskılıyor. Bu yolla böbrek dokularına verilen zararı minimuma indiriyor.

Almanya’da bu ilaç kullanılarak, salgın sonrasında 8 HUS hastası tedavi edildi. Ne yazık ki, ilaç klinik testleri kısmen atladığı için, hastalardaki uzun dönemli etkileri bilinmiyor. Bu yüzden, bir çok doktor bu ilacın kullanımına temkinli yaklaşıyor. Ayrıca, ilacın kullanımı da henüz düzenlenmiş değil. Araştırmacılar, ilacın HUS hastalarına, hastalığın ilk safhalarında mı yoksa doku hasarı başladıktan sonra mı verilmesi gerektiği konusunda karar verebilmiş değil.